• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
ULUSAL HABERLER

 

GAZETE OKUYUN

TÜRKÜ RADYO DİNLE

TEKNOLOJİ HABER
HTML KOD TEST
IP ADRESİNİZ
ip adresim

İlk Yardım Nedir

TEMEL İLKYARDIM BİLGİSİ

TANIMI, AMACI, HEDEFLERİ,İLKELERİ, AŞAMALARI,

İLKYARDIMCININ ÖZELLİKLERİ TANIMI:Birdenbire hastalanan veya yaralanan kişiye tıbbi tedavi yapılıncaya kadar anında ve olay yerinde çevre olanaklarıyla yapılan geçici müdahaleye ilkyardım nedir. İlkyardımcı şunu asla unutmamalıdır ki; yapacağı işlem bir tedavi değildir; çünkü amacımız tedavi değildir ilk yardımdır. Bazı kitaplarda ilk yardım, 3T (tanı- tedavi- taşıma) olarak açıklamaktadır. Ancak bura da geçen ikinci T (tedavi) ifadesi sürücü kurslarında verilen ilkyardım eğitiminde doğru olarak kabul edilemez Bilindiği gibi, tedaviyi sağlıkla ilgili okullarda eğitim alarak meslek sahibi olanlar yapabilirler. AMACI:Yaralının durumunu kontrol altına alıp daha kötüye gitmemesine engelleyerek hayat kurtarmaktır.  - SAKATLIĞI ÖNLER - SAKATLIK DERECESİNİ AZALTIR - İLK YARDIM - HAYAT KURTARIR  İLKELERİ: İyi bir ilkyardım için şu ilkelere uyulmalıdır:- Çabuk karar vererek yaralıyı değerlendirmek- Yaralıyı bulunduğu pozisyondan kurtararak uygun pozisyon vermek- Geçici önlemi hemen almak- Kalabalığı uzaklaştırmak- Moral vermek- Bilincini açık tutmak- Sıcak tutmak- Çamaşırları keserek çıkarmak- Güvenli yere almak. HEDEFLERİ:- Solunumun sağlanması- Kalbin çalıştırılması - Kanamanın durdurulması- Şokun engellenmesi - Yaranın dış etkenlerden korunması- Uygun pozisyon verilmesi- Haberleşmenin sağlanmasıyaralının taşınarak sevk edilmesiÖrneğin, bir otobüs kazasında birçok yaralı var ise, önce soluk almayandan, kalbi çalışmayandan, kanaması olandan başlayarak ilk yardım yapılmalıdır. AŞAMALARI: 1. Trafik emniyet önlemlerini almak- Kaza yapan aracın arkasına 150m. geriden görülebilecek şekilde reflektör koyulmalı. dönemeçte ise ön tarafa da yerleştirilebilir.( Taş,lastik ve ağaç dalı koymak yanlıştır. Orada bırakılabilecekleri ihtimali  düşünülürse başka kazalara neden olabilir.)- Böylece hem zincirleme kaza önlenerek yeni yaralanmalar da önlenmiş olacak, hemde araçtaki yaralının durumu ikinci darbe ile daha kötüye gitmemiş olacak- İlk yardımcının da güvenliği sağlanmış olacaktır.2. Yaralıyı tehlikeli yerden güvenli yere almak3. Hangi konuda ilkyardım yapılacağına karar vermek ve uygulamak4. Haberleşmeyi sağlamak5. Hangi yaralının önce taşına cağına karar vermek; gruplamak6. Yaralıları taşıyarak sevk etmek.ilerideki konularımızda bu aşamalar tek tek açıklanacağı için burada sadece aşama olarak sayılmış ve detaylandırılmamıştır.  İLK YARDIMCININ ÖZELKILERI:Yaşamak bir insan hakkı, yaşatmak için çaba harcamak da bir yurttaşlık görevidir. Bu bilinçle bir ilkyardımcıda şu özellikler bulunmalıdır:- Öncelikle ilkyardım konusunda yeterli bilgi ve beceriye.sahip olmalıdır- Empati geliştirmeli (kendisini yaralının yerine koyma) - Yarayı iyi değerlendirmeli- Ümitsizlik belirtisi  göstermeden sakin olmalı- İlkyardımcı kendi güvenliğini riske atmamalı- Çevre olanaklarından iyi yararlanmalı- Eldeki malzemeyi en iyi şekilde  kullanmalı- Yaralıya moral verebilmeli- Ambulans geldiğinde sağlık görevlilerine gerekli bilgileri aktara bilmeli  İlkyardım bilgi ve becerisini kazanan sürücüler, kazayı gördüğü anda müdahale etmek zorundadırlar. Yoksa hem insanlık görevlerini yapmamış olacaklar hem de puan ve para cezasını birlikte ödeyeceklerdir.KAZA YERİNDE ALINACAK ÖNLEMLERKAZA YERİ TRAFİK ÖNLEMLERİ: İlkyardım uygulamalarına başlamadan önce, ilkyardımcı öncelikle hem kendi hem de yaralının güvenliğini sağlamak zorundadır. Bu nedenle şu önlemleri almalıdır: - İşaret vererek araç sağda durdurulur.- Dörtlü  sinyaller yakılır.- Kaza yerinin en az 150 metreden görülebilecek şekilde reflektör veya sinyalli- ışıklı cihaz yerleştirilir.- Taş, ağaç dalı, lastik koyulmaz- Böylece zincirleme kaza önlenrniş olur. KAZA YERiNİN ZARARSIZLAŞTIRILMASI:- Mümkünse kaza yapan aracın kontağı kapatılarak motoru devreden çıkarılır.- Aracın yanma olasılığına karşı dikkatli olmalı- Aracın devrilme olasılığı unutulmamalıdır. UYGUN İLKYARDIM ORTAMININ HAZIRLANMASI: - İlkyardımın yapılacağı ortam hazırlanırken şunlara dikkat edilmelidir:- Taşımaya uygun bir yer olması- Aydınlatma uygun olması- İlkyardım malzemelerinin kolay ulaştırılabileceği bir yer olması- Araç ve ambulansın girebileceği yer olması- İklim koşullarının uygun olduğu ortam olması gerekiyor ki ilkyardımcı ilkyardımı rahat, uygun bir ortamda süratle uygulayabilsin. YARALININ ARAÇTAN ÇIKARILMASIYaralının araçtan çıkarılması son derece önemlidir. Yapılacak bir yanlışlık onun ölümüne, durumunun daha kötüye gitmesine veya sakat kalmasına neden olabilir. Eğer yaralı araçta sıkışmamış ise emniyet kemeri çözüldükten  sonra mümkünse 3 kişiyle çıkarılmalıdır.Ancak bir kişiden başka kimse yoksa.ve araç yanıyorsa acele olarak, tek kişi ile çıkarılır.Kapılar açılmıyorsa bazı aletlerle (levye gibi ) açılması için uğraş verilir, ilk yardımcının ve yaralının güvenliği için araba sabitlenmeden kesinlikle yaralı çıkarılmalıdır.Yaralı araçtan çıkarılıp ne tür bir ilkyardıma gereksinimi olduğuna karar verilir verilmez hemen uygun bir pozisyon verilmelidir. Aksi hal de ilkyardımın etkinliği kalmaz. Hangi yaralıya hangi pozisyonların verileceği ilerideki konularımızda yeri geldiğinde.ilkyardımın temel kurallarından birisi de yaralının yaşamsal bulgular şunlardır Soluğu : Solunumun olup olmadığı Kalp atımı: Nabzın hissedilip hissedilmediği Bilinci: Kaybedip kaybetmediği Kanaması: Olup olmadığı çeşidi Yarası: Ne tür olduğu Rengi: Şoka girip girmediği Isısı: Düşüp düşmediği Gözbebekleri: Kalbin durup durmadığı veya beyin kanamsı olup olmadığı. Bu bulgular ne tür bir ilkyardımın gerektiğin ilkyardımcıya  anlatabilir. Bulgular çok iyi gözlenerek değerlendirilmelidir.İLKYARDIM ÇANTASI ARAÇ İLKYARDIM ÇANTASIKarayolları Trafik Konuna ve buna bağlı yönetmeliğe göre tüm motorlu taşıtlarda (motosiklet, motorbisiklet, iş makinesi hariç) ilk yardım çantası bulundurmak zorunludur. Traktörler de romörk takılabildiği için zorunlular listesine alınmıştır. ARAÇ İLKYARDIM ÇANTASININ YERİ VE ÖNEMİ:Bu konuda farklı öneriler bulunmaktadır. Bazı görüşlere g arka sağ tarafta cam ile koltuk arasında bazı görüşlere göre ise sürücü koltuğunun altında bulunmalıdır. Ancak son yıllardaki yaygın görüşe göre ise ilkyardım çantasının yeri sürücünün ulaşabileceği en yakın yer olarak belirlenmiştir. Bu uygun yerin bagaj olmadığı kesindir. ilkyardım çantası yaşam kurtarmada kullanılacak malzemeleri içerdiğinden bulundurulması son derece önemlidir, ilk yardımcının en büyük yardımcısıdır.   İLKYARDIM ÇANTASININ MALZEMELERİ VE MİKTARLARI:ilkyardım çantasının malzeme miktarı hiçbir zaman aracın büyüklüğüne göre belirlemez: Taşınan yolcu sayısı bu miktarı belirler. Ne tür malzemelerin olması gerektiği konusunda da farklı listeler olmakla beraber TSE 40 19 ,a göre uygun liste şu şekilde belirlenmiştir (Her 10 kişi için): 1 adet üçgen sargı bezi : Kırık ,çıkık , burkulmalarda kolu askıya almak için ,ayrıca el, ayak ve boş sargısı alarak kullanılır. 3 adet sargı  bezi: Yararları sarmak için 3 adet gazlı bez:   Yaraları kapatmak için 1 adet flaster : Gazlı bezi, sargı bezini sabitlemek için 1 adet küçük makas Çamaşırları keserek çıkarmak için 10 adet-çengelli iğne Kırık çıkıkta, sargıların bitim yerinde, turnikekağıdını giysiye tutturmada kullanılır.1 adet elastik bandaj: Çıkık, burkulma ve kanamada 10 adet yara bandı : Küçük yaralarda 1 adet hava yolu borusu: Solunum zorluğunda özellikle komada kaslar gevşeyip geriye doğru toplanarak soluk borusunu tıkar. Bunuengellemek için kullanılır. 1 adet solunum maskesi : Suni solunum için 1 adet açık renk plastik örtü: (200x150cm.) yaralıyı ısıtmak ve göğüste bir delik varsa kapatmak için kullanılır. Not defteri , kurşun kalem, 1 adet turnike İlkyardım rehberi.Ayrıca liste dışında kalan pamuk, amonyak, eldiven, sıvı yağ, aspirin bulundurulursa iyi olur.Görüldüğü gibi artık ilkyardım çantasında tentürdiyot, oksijenli su ve alkol bulunmamaktadır; bu malzemeler listeden çıkarılmıştır. EmniyetGenel Müdürlüğünün tentürdiotu listeden çıkarmasının nedeni açık yaranın üzerine sürüldüğü zaman mikroplarla birlikte canlı hücrelerin   deölmesi ve bu sebeple yaranın erken iyileşmesini engellemesidir oksijenli su da bazı ilkyardımcılar tarafından yanlış kullanılarak iç organların görüldüğü yaralara döküldüğünden bu organlara zarar vermiştir. Bu nedenle listeden çıkarılmıştır. SOLUNUMUN SAĞLANMASISOLUNUM SİSTEMİ Solunum; fizyolojik bir olay olup, kişinin yaşamı için gerekli oksijeni sağlar. Temel fonksiyonu, dokulara oksijen sağlamak ve dokularda oluşan C02’i alıp dışarı atmaktır. Dolaşım  sistemiyle koordineli çalışır. Gaz değişimini solunum sistemi; gaz taşıma işlemini ise dolaşım sistemi yapar. Solunum sayısı :Yetişkinlerde: 15_20Çocuklarda: 20_25Bebeklerde: 25_40  arasındadır.  Solunum organları  ASIL:1. Burun2. Yutak3. Gırtlak4. Soluk borusu (Branşlar- bronşcuklar ve broşioller- hava kesecikleri)5. Akciğerler: SC 3, sol 2 loptur. YARDIMCI:1. Diyafragma karın kası2. Kaburgaları ve arası kasları3. Göğüs kaslarıSoluk alıp vermeye ’’ solunum” adı verilir. Solunum, beyindeki solunum merkezinin akciğerlere C02'nin arttığını uyarması ile başlar. Merkezin diyaframı ve göğüs kaslarını  uyarması üzerine de kaslar kasılarak göğüs kafesini genişletilir, kasılan kasların bir süre sonra gevşemesi ile gögüs kafesi daralır. Böylece soluk alıp verme işlemi gerçekleşecektir .Solunumun durma nedenleri Soluk yolunun yabancı cisimlerle tıkanmasıkaburga kemiğinin kırılması sonucu (- kaburga dışarı çıkmış ise havanın pozitif akciğer etrafındaki negatif basınç nedeniyle akciğerin işlevini yapamayışı veya kaburganın akciğeri parçalaması nedeniyle)Boyun omurlarının kırılmasıÇok fazla kan kaybıGöğüs kafesinin sıkışmasıZehirli gazların solunmasıSuda boğulmaBeyindeki solunum merkezinin elektrik şoku ve ilaçlar. nedeniyle bozulmasıYüksek doz uyuşturucu  kullanımı gibi. BelirtileriBaş dönmesi, nefes darlığıSüratli ve düzensiz nabız atışıBilinç kaybıBoyun damarlarında şişmeYüzde kızarma, dudaklarda -morarma Soluğun durmasını tanıma Yaralının karın ve göğüs hareketi incelenir.Pamuk titreşimi ile kontrol edilir. BAK : Beyaz gözlük veya ayna ağız.ve burna yaklaştırılarak buharlaşma olup olmadığına bakılır: DİNLE: ilk yardımcı kulağını, kazazedenin ağzına ve burnuna , yaklaştırarak soluk sesini dinler:  HİSSET: Elin üzeri veya işaret parmağı. ısıtılarak yaralının ağız ve burnuna yaklaştırılır; ısınmış havanın gelip gelmediğine bakılır  SOLUNUM SAĞLAMA  UYGULAMALARI Solunumu kolaylaştırıcı pozisyonlara. Çene göğüsten uzaklaştırılarak baş geri ye çekilir.b. Yan yatış pozisyonuna getirilir.c. Solunum zorluğu göğüs yaralanmasına bağlı ise bu durumda oturtulur veya yarı Boğulmalarda ilkyardımBoğazdan Yabancı Cismin ÇıkarılmasıHeimlich Yöntemi: Soluk yoluna yabancı cisim kaçan kişinin arkasına geçilir. Sol el yumruk yapılarak göbekten biraz yukarı yerleştirilir, sağ el ile sol bilek tutulur. Daha sonra aniden sertçe arkaya 4-5 kez basınçla birlikte solunum zorluğu çeken kişi  ilkyardımcıya doğru çekilir. Bu sırada kişinin ağzının açık olmasına dikkat edilmelidir. Çocuk ise yüzü yere doğru gelecek şekilde dizinveya kolun üzerine yatırarak 2 kürek kemiğinin ortasına 4 kez vurulur.Elin ayası göbek çukurunun 3 parmak üstünekonur ve 5-6 kez ani basınç yapılır.Solunum yolu tıkanan kişi yan yatırılarak yine iki kürek kemiğinin ortasına 4 kez vurulur  Çocuk ise ayak bileklerinden sarkıtılarak yine sırtına vurulur. SUDA BOĞULMA Sudan kurtarmanın temel kuralı:  - At (simit gibi) - çek (ağaç dalı gibi) - kürek çek, işe yaramazsa yüzerek git Eğer ilkyardım eğitiminden geçmişseniz su içinde ağızdan ağıza suni solunuma başlayabilirsiniz.öncelikle iyi yüzme biliyorsanız boğulan kişiyi kurtarmak için suya girmelisiniz.Arkadan ve yandan yaklaşarak koltuk altından tutarak sırtını omzunuzun üzerine getirin böylece baş yukarıda kalacaktır Sırtüstü veya yan yüzerek kişiyi karaya çıkarınız.Hemen sırtüstü yatırarak başını yan çevirip bu arada bir diğer kişi bacaklarından yukarı kaldırarak suyun boşalması sağlanır. Veya boğulanın karnından iki elle tutularak bel yukarı doğru kaldırılır. Vücut ters V şeklinde olmalıdır. Bu pozisyonda su yine boşalacaktır. Çocuk ise, ayak bilekleri tutularak yukarıya kaldırılır, bu pozisyonda suyun boşaldığı görülecektir. Su bir miktar boşaldıktan sonra ağzında takma diş veya başka yabancı cisim varsa çıkarılır.Ağızdan ağza suni solunum yapılır ve her defasında baş yana çevrilerek varsa suyun çıkması sağlanır. Ancak bu işlem 5-6 kez yapılmalıdır. Sonra baş çevrilmeden suni solunuma devam edilmelidir.Islak elbiseleri kuru ile değiştirilerek battaniye örtülür.Bilinci yerine gelmişse sıcak içecekler verilir. SUNİ SOLUNUM UYGULAMALARI ÖNEMİ İlkyardımda öncelikle hedef solunumu sağlamaktır.eğer bu sağlanamaz ise 3.dakikadan başlayarak beyin hücreleri oksijensiz kalacağından ölmeye başlar, dışardan hava takviye edilmezse 4.6 dk.sonra ölüm meydana gelebilir.bu süreyi ilkyardımcı çok iyi kullanmak zorundadır.3-4 dakikalık sürede yapılacak son derece kolay uygulamalar ile yaşamın kurtarılabileceği  asla unutulmalıdır.  ÇEŞİTLERİ:dünya genelinde uygulanan pek çok suni solunum yöntemi bulunmaktır. Burada yangın ve etkin suni solunum yöntemlerinin  bazılarından söz edilecektir.suni solunum yöntemi yaralının durumuna göre belirlenmelidir  Ağızdan ağıza suni solunum yöntemi:En etkili solunum yöntemidir.yaralı sırt üstü yatırılarak ilkyardımcı yaralının yan tarafına geçer ağız boşluğu kontrol edilerek varsa takma dişler veya diğer yabancı cisimler çıkarılır.ilkyardımcı ellerinden birini (yaralının ayak tarafındaki )yaralının ensesinde altına sokar, diğer eli ile alından bastırarak başı geriye doğru getirir. Alından bastıran elin baş ve işaret parmakları yaralının burnunu kapatır. İlkyardımcı derin bir nefes alarak yaralının ağzından  üfler ve göğsün kabarmasını kontrol eder. İlkyardımcı isterse yaralının ağzına gazlı bez veya mendil koyabilir. Bu aşamada  ağızdan hava kaçakları olmamalıdır.ağız yaralıdan çekildiğinde göğüs aşağı doğru iner. Bu işlem yetişkin bir kişide dakikada 15-20  kez olmak üzere kendiliğinden soluncaya kadar tekrarlanmalıdır ancak ilk 5 soluk verildiğinde göğüs kabarıyorsa ağız boşluğu tekrar kontrol edilmeli veya suni solunum yöntemi değiştirilmelidir. Solunum yoluyla zehirlenmelerde özellikle tercih edilmesi gereken bir yöntemdir. Bu yöntem ağızdan kan gelmiyorsa, çene kemiği kırık değilse uygulanabilir  Ağızdan buruna: Ağız boşluğunda kanama varsa ve dil geriye doğru toplanıyorsa tercih edilmesi gereken bir yöntemdir.Yaralı ağızdan ağıza yönteminde olduğu gibi yaratılır. İlkyardımcının eli bu kez ensenin altında değil yaralının çenesin altındadır. Çeneyi yukarı  yiterek baş parmak ağzı kapatır. Burun deliklerinin yukarı gelmesi sağlanarak ilk yardımcı burundan soluğunu üfler. Diğer aşamaları ağızdan olduğu gibidir  Maske ile:  İlkyardım çantasında bulunması zorunlu malzemelerden biriside solunum makinesidir. Bilindiği gibi ülkemizde suni solunum bazı gerçeklerle yapılmamaktadır. Bunların başında:Toplumsal baskı (görüntü açısından)Direk temasla hastalık bulaşacağı  endişesi gelmektedir. İşte bu sıkıntıları gidermek için maske kullanarak hem ağızdan hem burundan soluk verile bilir. Özellikle bebeklerde suni solunum hem ağızdan hem burundan aynı anda az fakat sık hava üfleyerek yapılacağından maske uygun malzemedir. Az havanın ölçütü ilkyardımcının yanaklarını şişirecek kadar hava ile doldurarak bebeğe üflenmesidir. Holger- Nielsen (Sırttan bastırma) Ağızdan, burundan kan geliyorsa, yüzde büyük yaralanma varsa ise ağızdan burundan suni solunum yapılamayacağından holger- nielsen yöntemi uygulanmalıdır.bu yöntem göğüs ve omurga yaralanmalarında uygulanmaz. Şöyle yapılır:- Yarlı,yüzüstü yatırılarak başı yana çevrilir.- Kollar dirsekten bükülerek başın altına  konur.- İlkyardımcı yaralının baş ucunda bir diz kalkık diğer diz yerde olacak şekilde durur .- İlkyardımcın iki el  parmağını omurgayı bulacak şekilde, diğer parmaklarını kürek kemiğinin üzerine yerleştirir vebasınç uygular Böylece  kirli hava dışarı atılır.- Sonra ellerini kaydırarak dirseklerinden esnetir ve hava girmesini sağlamış olur.- Çocuklarda kollar yanda olmalıdır. Silvester Yöntemi: Göğüsten Bastırma.Yine ağız ve burunda kanama varsa tercih edilmesi gereken yöntemlerden birisidir. Şöyle uygulanır:- Yaralı sırtüstü yatırılır,- Omzunun altı desteklenerek baş yana çevrilirken  biraz geriye doğru çekilir.- İlkyardımcı yaralının baş ucunda iki diz de yere gelecek şekilde diz çöker- Yaralının dirseklerinden  tarak kolları yukarı ve kendine doğru çeker- Sonra dirsekleri  yere doğru bastırarak akciğerin genişlemesini sağlar- Son hareket ise yaralının kolları  kendi göğsüne baskı yaptırmaktır. SUNİ  SOLUNUM UYGULANAN YARALININ İZLENMESİSuni solunum yöntemlerine yaralı kendiliğinden soluyuncaya kadar (kalbi çalışıyor ise) devam edilir Solumaya  başlamış ise , solunumu rahatlatıcı pozisyonlardan biri olan yan yatış pozisyonu verilerek sevk edilmelidirİNSAN VÜCUDU
GENEL YAPISI Vücut yapısı ile ilgili genel bilgilerin bilinmesi ilk yardımın uygulanmasını kolaylaştıracağından bu bölümde çok temel bilgiler ana başlıklar halinde aktarılacaktır. Hücre: insanda gözle görülemeyecek kadar küçük, bölünerek çoğalabilen en küçük yapı taşıdır hücreler vücut için  gerekli besin ve gaz alış verişi bulunurlar. Bir hücrenin yapısı 3 bölümden oluşur:- Hücre zarı: Hücre yüzeyini örter  hücre beslenmesinde önemli bir rol oynar.- Stoplasma (hücre gövdesi)- Hücre çekirdeği ve çekirdekçikler Doku : Vücudun canlılık fonksiyonlarını yerine getiren aynı yapı ve görevdeki  hücreler topluğuna doku. denir. Epitel, destek, kas, sinir olmak üzere 4 grupta incelenir  Organ : Dokuların birleşmesiyle oluşur. Aynı görevi yapan değişik dokular organın oluşmasında rol oynarlar. Sistem : yaşamsal fonksiyonlardan birisi için değişik organlardan oluşan bir yapıdır. Örneğin; dolaşım sisteminde kalp ve damar gibi organlar bulunur. Sistemler işbirliği içinde çalışmak zorundadırlar. Sistemlerden biri sinin bozulması diğer sistemleri de olumsuz etkiler. Dolaşım sistemin deki bozukluk solunum sistemini de bozan Şu sıralamayı hatırlayalım. Hücre- Doku-Organ-Sistem  TRAFİK  KAZALARINDA EN ÇOK YARA ALAN VÜCUT BÖLGELERİ VE ORGANLARI VÜCUT BÖLGELERİ BAŞ: Yüz-Kafa -Boyun GOVDE : Göğüs,Kaburga-Karın (Karaciğer- Dalak) ALT TARAF: Omurganın bir bölümü , bacaklar, kalça ÜST TARAF : Omuz, kollar, dirsek ,el,omurganın bir bölümü  Bu bölgeler trafik kazalarından d fazla etkilenirler. VÜCUT BOŞLUKLARI1- Kafatası boşluğunda: Beyin, Beyincik, Soğanilik2- Göğüs boşluğunda Yemek borusu, Soluk borusu, akciğer, kalp3- Karın boşluğunda Mide, Pankreas, Böbrekler, Karaciğer, Bağırsaklar4- leğen boşluğunda Üreme organları ve idrar torbası5- Omurga boşluğunda: Omurilik ve sinirler bulunur. BAZI VÜCUT SİSTEMLERİ VE ORGANLARI HAREKET SİSTEMİHareket sistemi 3 bölümde incelenir.A- KemiklerB- EklemlerC- Kaslar KEMİKLER  Kemik dokusu: Kemik zarı, sert tabaka , süngerimsi tabakadan oluşur. Uzun kemiklerin ortasında bir boşluk vardır ki bu boşluk kemik iliği ile doludur.Vücudumuzda bulunan 208 kemik iskeletimizi meydana getirir. İskelet vücudumuzun çatısını oluşturur. İskelet olmazsa hareket düşünülemez.Kemikler yassı, uzun ve kısa olmak üzere üç türlüdür. İSKELETİN BÖLGELERİ: Baş kemikleri- 14 kafada - 14 yüzde Yassı kemiklerden oluşur. Gövde kemikleri:a. Göğüs kafesini oluşturan kemikler- Göğüs kemiği :1- Kaburga kemiği 22b. Omurgalar: 34-35 omurOmurların ortası deliktir ve burada omurilik bulunmaktadır  Üst taraf kemikleri:- Köprücük kemiği- Kürek kemiği- Kol kemikleri- Dirsek kemiği- El bilek kemiği - El tarak kemiği- El parmak kemiği Alt taraf kemikler:- Kalça kemiği- Uyluk kemiği- Bacak kemiği( Kaval- Kamış)- Diz kapağı- Ayak bileği kemiği- Ayak tarak kemiği- Ayak parmak kemiği  EKLEMLER Kemikleri eklem yüzeyleriyle birbirine bağlayan yapılardır. 3 Türlüdür;a- Oynamaz eklemler: Baş kemiklerinde -b- Yarı oynar eklemler : Omur ve kaburgalardac- Oynar eklemler: Alt çenede ,omuz- dirsek- bilek _el parmak, kalça_diz ,bilek_ayak parmaklarında bulunur.  KASLAR  Hareket sisteminin aktif yapısıdır. Yapılarına ve çalışma sistemine  göre 2 grupta incelenebilir.a. Çizgili : İsteğimizle çalışan kaslarb. Çizgisiz-düz: İsteğimiz dışında çalışan kaslar Kalp kası ayrıcalıklıdır. Çizgili olmasına karşın  isteğimiz dışında çalışır.  DOLAŞIM  SİSTEMİ Dolaşım Sistemi: Kalp, kan, damarlar (Atar, toplar ve kılcal damarlar), Lenf damarları ve lenf bezlerinden meydana gelir.Sistemin merkezi kalp olduğu için pompa gibi çalışarak kanı damarlara pompalar. Kılcal damarlar aracılığı ile kanın içindeki oksijeni, besinleri, hormonları, iyonları, kafa derisine, ayak parmağındaki hücrelere kadar taşır.Buralarda kullanıldıktan sonra artık maddeleri,-karbondioksiti toplar damarlar aracılığı ile toplayarak temizlenmek üzere akciğerlere ve boşaltım sistemine taşır. Bu görevini yapamaz işe metabolizma artıkları biyokimyasal dengeyi bozar ve giderek yaşam sona erer. Kalp:4 odacıklıdır. üsttekiler kulakçık (atrium) , alttakiler karıncıktır. (Ventrikül) Kalbin bir tarafı temiz diğer tarafı kirli kanı barındırır. Kalp atım  sayıları:Yetişkinlerde: 60-80Çocuklarda: 80-100Bebeklerde: 1OO-120 arasındadır. Kulakçıklar kasılınca kan karıncıklara, kancıklar  kan atar damarlara pompalanır. Damarlar:Kan dağıtım  yollarıdır: 3 çeşittira- Atardamarlar: Kalbin pompaladığı temiz kanı ( açık kırmızı ) vücuda dağılırlar.Atardamarlarda kan kalbin ve damarın basıncıyla sürekli dokuları dolaşır.b-Toplardamarlar : Kanı dokulardaki kılcal damarlardan alarak kalbe getiren damarlardır. Taşıdıkları kan kirlidir çünkü içinde C02 besin maddeleri ve artık maddeler vardır. Bu nedenle de koyu kırmızı renktedir.Atardamar ve toplar damarlar yan yana durduklarından birbirlerinin kasılmasından etkilenirler ve dolaşımı kolaylaştırırlar.c- Kılcal damarlar : Atar damarların en ince dallarıdır. 02 , C02 ve madde değişimini sağlarlar.Kan : Vücut ağırlığımızın 1/1 3’ü kandır. Kan; plazma , alyuvarlar, akyuvarlar ve kan pulcuklarından (plaket) oluşur. Kanın %55’i plazma; %459 şekilli elemandır.KANAMALARIN DURDURULMASI VE KAN DOLAŞIMININ SAĞLANMASIKANAMALARIN İLKYARDIM AÇISINDAN ÖNEMİ VE ÇEŞİTLERİKanın, yaralanma ve bazı hastalıklar nedeniyle  damarların yırtılması sonucu damar dışına akmasına “kanama” denir.ilkyardımda kanamaların çabuklukla durdurulması yaşatma mücadelesinin temel hedeflerindendir.Vücut ağırlığının 1/1 3’ü kandır. Örneğin 65 kg. ağırlığında olan bir kişide 5 litre civarında kan vardır Bu kanın %20’sı kanamalara kaybedilirse  yaşamsal tehlike oluşur Kandaki kayıp oranı altıkça bu risk artacaktır. Zamanında gerekli müdahale yapılmaz ise yaşam kısa sürede sonlanabilecektir. Bu nedenle kanamalaşın durdurulması son derece önemlidir. ÇEŞİTLERİ: Kanayan damar cinsine göre: Atardamar kanaması: Kalp sıkıştıkça, kan ileri doğru fışkırır, açık kırmızıdır. En tehlikeli damar kanamasıdır.Toplardamar kanaması: Fışkırmadan sürekli olarak koyu renk akar. Kirli kan taşıyan damar kanamasıdır.Kılcal damar kanaması : Kan kırmızı ve sızıntı şeklinde yayılarak damla damla  akar. önceliği olmayan kanamalardır. Kanın aktığı yere göre.:Dış kanama: Kan damardan viicut dışına çıkmıştır. Kanayan yer gözle görülebilir.İç kanama : Kanın damardan çıkarak organların veya iç boşlukların içine akmasıdır. kanamanın belirtileri  şöyle sıralanabilir1. Nabız zayıf ve hızlı2. Deri soluk ve nemli3. Gözler donuk, göz bebeği genişlemiş olabilir, refleks zayıflar4. Baş dönmesi, baygınlık5. Susuzluk hissi6. Bulantı  kusma7. Yüzeysel ve sık solunum8. Bazen kanayan bölgede sertlik (karında olduğu gibi)9. Bir süre sonra dışa açılan organlardan kan gelmesi Beyin kanamalarında kulak ve burundan ; akciğer kanamalarında ağızdan gelir. GEÇİCİ KANAMA DURDURMA YÖNTEMLERİ Kanayan yere.parmak bastırmakKanayan damar parmakla kemik arasında sıkıştırılarak kanama durdurulabilir. ilkyardım çantasındaki mikropsuz gazlı bez yaranın üstüne konur ve üzerinden parmakla bastırılır. Gazlı bez yoksa temiz elle de aynı işlem yapılır. Bu yöntemle konama her zaman geçici olarak durdurulabilir. Ancak çöken bir kırıkla birlikte kanama var ise bu yöntem uygulanmaz. Basınç noktalarında  basmak:Vücutta bazı atardamarların üzerine basınç yapılarak alt tarafa kan geçmesi engellenir. Atardamar parmakla kemik arasına sıkıştırılır. Bu yöntem bazen kanamayı tamamen durdururken bazen de o yaraya birden fazla atar damarla kan geldiğinden tümüyle durdurulamaz  ama büyük ölçüde azaltabilir. Basınç çıplak deri üzerine yapılırsa daha etkili olacaktır.Basınç. noktaları:- Kafa derisi ve şakak. bölgesi kanamalarında, 4 kulak önüne iki parmakla bastırılır.- Yüz kanamalarında, kanamanın olduğu ta rafta alt çene kemiğinin alt kenar ortalarına bastırılır.- Kanama baş ve yüzün bir tarafında ise, yaralının arkasına geçilerek dört parmakla alt çenenin b€men altında boyun başlangıcına bastırılır - Omuz ve boyundaki kanamalarda  köprücük kemiğinin iç kısmına baş parmak içerde diğer parmaklar dışarıda tutulacak şekilde bastırılır.- Koldaki kanamalarda  kolun iç kısmında koltuk altına yakın nabız alınan noktaya parmakla bastırılır - Bacaktaki  kanamalarda , kasık kıvrımının 1/3 iç kısmına iki elin başparmağı veya yumruk yapılarak bastırılır. Kanayan yeri  kalp  düzeyinden üstte tutmak:Kanayan yer kalp düzeyinden üstte tutulur ise organdaki kan basıncı azalacağından kanamada azalır. Çevrede bulunan valizler, kaya parçaları, stepne bu iş için kullanılabilir. Kanayan organın altına bu malzemeler koyularak kanayan yerin üzeri temiz bir bezle kapatılır. İLKYARDIM MALZEMELERİ İLE KANAMA DURDURMA YÖNTEMLERİYukarıda açıklanan 3 kanama durdurma yönteminde de hiçbir malzeme kullanılmamış iken bu bölümdeki yöntemlerde bazı malzemelerin yardımı ile kanama durdurulacaktır. Basınçlı sargı uygulama:Kanayan yerin üzerine temiz bir, bez veya gaz bezi konur. Sonra sargı bezi veya kravat, eşarp ile birkaç tur sarıldıktan sonra daha önce hazırlanmış olan tampon (pamuk, gazlı bezden. veya sert malzemelerden olabilir.) sargının üzerine yerleştirilir. Sonra 3-4 tur daha sarılır ve organ kalp düzeyinden üstte tutulur. Burada önemli olan yalnız kanayan yerdeki damarın üzerine basınç yapmaktır. Sargı çok sıkılarak aşağıya kan geçmesi engellenmemelidir. Turnike  uygulama:Kol ve bacaktaki büyük kanamaların durdurulmasında en etkili yöntemdir özellikle organ ve doku kayıplarını olduğu kanamalarda kesinlikle turnike yöntemi uygulanmalıdır. Turnike yöntemi tek kemikler üzerini uygulanan ve damarın deri ile kemik arasına sıkıştırılmasını amaçlayan bir yöntemdir. Sıkma bağı olarak da adlandırılan bu yöntem vücutta 4 tek kemik üzerine uygulanır (2 kol- pazu ,2 bacak –uyluk)Sıkma bağı olarak ilkyardım çantasındaki turnike (lastik borucuk) kullanılabileceği gibi 5-6 cm.lik elastik bandaj, kravat, büyük bez mendil, eşarp, kaşkol, fular çorap, kemer, ince lastik, gömlek kolu da kullanılabilir. Sicim, tel kablo, metal malzeme bu amaçla kullanılamaz.Uygulanışı:- Turnike malzemesi uygulanacak yere yani el ve koldaki kanamalar için omuz-ile dirsek arasına , bacak ve ayaktaki kanamalar km diz ile kalça arasına yerleştirilerek 2 kez sarılır ve 2 düğümle bağlanır.- İkinci düğümün ortasına turnike çubuğu olarak bir ağaç dalı veya bir kalem yerleştirilerek kanama duruncaya kadar bu çubuk döndürülür.- Kanama durduğu zaman çubuk bir başka düğümle sabitleştirilir.- Turnike 20 dk. sıkılı kaldıktan sonra kangreni önlemek, alttaki organ ve dokularıbeslemek için 5-10 saniye gevşetilmelidir.- Sıklıldıği süre, yaralının üzerine bir kağıda yazılarak çengelli iğne ile tutturulrnalıdır.- Turnikenin en ideal uygulama süresi 1 saattir. Ancak yaralı sevk edilememiş ve organ kaybı varsa 2 saat de uygulanabilir.- Ancak bu durumda sıkılı kalma süresi 10 dakikaya indirilmelidir . Kırık kemiklerin tellenmesi yöntemi:Kırık kemik atellerle sabitlenir ise kanoma duracaktır. Kırıkların tellenme şekilleri Kırıklar ünitesinde anlatılacaktır BURUN KANAMASI. Çok sık karşılaşılan bir durumdur. Değişik nedenlerle meydana gelebilir. Burun kanıyorsa ilkyardımcı hemen şunları yapmalıdır. Travmaya bağlı değilse, kendiliğinden oluşmuşsa;- önce kanamalı kişi oturtulur. Baş düze yakın hafifçe aşağı eğilir.- Burun delikleri 2 parmakla sıkıştırılır. Veya üst dudak ile diş etleri arasına yuvarlak gazlı bez yerleştirilir.- Varsa burun üzerine buz konur.- Yüz soğuk su ile yıkanabilir.Eğer durmuyorsa  sargı bezi rulosu ile yapılan tampon yerleştirilir- Hala durmamışsa KBB hekimine sevk edilir.YARALANMALARTrafik kazalarında yaralanmanın önemi:ülkemizde trafik kazalarının durumu, yaralı ve ölümlü kazaların çokluğundan 1 ve 2. ünitede söz etmiştik Ne yazık ki trafik kazalarında yüz binlerce kişi çeşitli yerlerinden yaralanıyor. Bu yaralanmalarda ilk yardım yapılmadığı için ya ölüyor yada yanlış yapıldığı için sakat kalıyor. Bu nedene yaralanmalarda ilk yardım son derece önemlidir. Yaranın tanımı ve çeşitleri Yara : Çeşitli nedenlerle vücut dokularının bütünlüğünün bozulmasıyada bir kısmının kaybı ile mikroplar için giriş kapısı haline gelmesidir.Çeşitleri:- Ezik yaralar : Trafik kazalarında en sık görülen yara çeşididir. Sert (künt) batıcı, delici olmayan cisimler ile vücut arasındaki temas akını geniştir. Deri bütünlüğü tümüyle bozulmamıştır ancak çarpma nedeniyle deri altında kanamalara neden olduğu gibi boş organların yırtılmasına da neden olabilirler. En büyük tehlikesi tetanos ve gazlı kangrendir.- Batıcı ve Delici Yaralar: Sivri uçlu kesici cisimlerle meydana gelir. Kanama ve felç yönünden önemlidir.- Kesik yaralar: Kesici cisimlerle meydana gelen ağrılı ve kanamalı yaralardır . Yara kenarları düzgün ve uzun görünümlüdür.- Diğer yaralar: Ateşli silah yaralanmaları, hayvan ısırıkları, yanıklar. YARALANMALARDA GENEL ILK YARDIM KURALLARI Yaranın dış etkenlerden korunması:• Yaralı araçtan güvenli bir yere alınmalı• Varsa öncelikle kanama durdurularak şok ve koma engellenmeli.• Yara dış etkenlerden korunmalı (mikrop, kirli maddelerden)• Yaşamsal fonksiyonlar kontrol edilmeli• Yaralı yara üstte kalacak şekilde sevk edilmeli  Yaraların sarılması ve bölgenin  tespiti • Yaralıya yara kalp düzeyinde üste olacak şekilde pozisyon verilir.• Çamaşırlar kesilerek çıkarılır.• Yarada batan cisim varsa çıkarılmaz kenarları bezden hazırlanmış simit ile desteklenir  üzeri kapatılır.• İç organların göründüğü yaraların üzerine temiz bir bezle kapatılır.• Çok kirli yüzeysel yaralar sabunlu su ile temizlenebilir.• Yaranın içine asla tentürdiyot sürülmez (varsa yara kenarı tentürdiyot ile silinebilir.)• Kesik yara kenarları birbirine yaklaştırılarak sarılır.• Yara üzerine pamuk değil gazlı bez konur.• Ağrı, morluklar ise şişliği gidermek için soğuk uygulama yapılır.• Yaraya tütün, kül basılmaz merhem yara tozu sürülmez.• Yaralı organın hareketsizliği sağlanarak gönderilir.  ÖNEMLİ BÖLGE YARALANMALARI BAŞ YARALANMALARI Trafik kazalarının %70 inde  kafa travması meydana gelir sert bir cismin başa yada başın sert bir cisimlere çarpması sonucunda, başta yüzeysel  yaralar , kırıklar, beyin sar0sıntıları ve/ya kanamaları meydana gelebilir.a. Belirtileri• Başta şişlik, yara , kanama • Çöken kırık • Baş ağrısı, baş dönmesi • Göz çevresinde morluk • Göz bebeklerinde büyüklük farkı ( biri küçük diğeri büyük )• Kızarmış yüz • Deriden hissedilen nabız • Bulantı – Kusma• Hırıltılı soğuk alma • Tam veya yarı felç• Geçici hafıza kaybı• Bilinç kaybı, Koma• Beyin kanaması var ise kulak ve burundan önce sarımsı bir sıvı (BOS)Sonra kan gelmesi b. İlkyardım• Uygun pozisyon verilir kan geliyorsa ;  kan gelen kulak alta olacak şekilde yan yatırılır, kanama engellenemez• Baş – Beyine batan cisim varsa asla çıkarılmaz • Beyin görünüyorsa üzerine temiz bir bez kapatılır.• Beyin kanaması yoksa baş yara üste gelecek şekilde yükseltilir.• Kısa sürede sevk edilir. En aza 12 – 24 saat hastanede gözetim altında tutulur. GÖĞÜS YARALANMALARI Göğüste Açık ve kapalı yara meydana gelebilir. Göğüs bölgesinde yüzeysel yaralar olabileceği gibi kaburga kırıkları sonucu kaburganın  göğsü delip dışarı çıkması veya akciğere batması , sıkışma nedeniyle akciğer dokusunda harabiyet görülebilir.a. Belirtileri• Yara• Solunum güçlüğü morarma • ağzından açık kırmızı, köpüklü öksürükle kan gelmesi • Kaburga kırığı,batma hissi • Ağrı • Şok belirtileri b. İlk yardım• Göğüste delici yara var ise bu delikten hava girmesi temiz bez üzerine naylon koyarak veya ıslak bezle elin ayası ile engellenir  • Batan cisim çıkarılmaz • Kapalı göğüz yarası ise soğuk uygulanır • Kaburga kırığı  sabitlenir (kırıklar ünitesinde anlatılacaktır.)• Yarı oturur veya oturur pozisyonda sevk edilir. KARIN YARALANMALARITrafik kazalarında vurma  çarpma ve basınç altında kalmaya bağlı olarak açık ve kapalı karın yaralanmaları meydana gelir. iç organların dışarı çıkması veya organların patlaması ile sonuçlanabilir,a. BelirtileriKapalı karın yaralanmasındaKarında kızarıklık morarma   - Karında setlik- Şok- Kusma bulantı- Karında kramplar- Susuzluk hissiAçık karın yaralanmasındaGözle görülen yara- İç organların görünmesi veya dışarı çıkması- Kusma bulantı- Yaygın ağrı    b. İlk yardım- Kapalı karın yaralanması ise soğuk uygulama yapılır- Açık karın yaralanması ve organ dışarı çıkmamış ise yaranın durumuna göre pozisyon verilerek yaranın üzerine temiz bir bez veya şef af naylon kapatılır.- Eğer organlar dışarı çıkmışsa; kanı, içine sokulmadan yaranın üst kısmına toplanarak temiz ıslak bir bezle kapatılırYara enine ise; sırtüstü yatırılarak baş yükseltilirken dizler bükülür. Yara boyuna ise; bacaklar birleştirerek ayak gergin tutulur. Her iki pozisyonda da amaç yara kenarlarının birbirine yaklaştırılarak  daha fazla  organın çıkmasını engellemek ve yarayı korumaktır.- Kesinlikle ağızdan bir şey verilmez, dudakları ıslatılabilir.- Kısa sürede sağlık kurumuna gönderilir 
Yorumlar - Yorum Yaz


ZİYARETÇİ BİLGİSİ
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam26
Toplam Ziyaret503858

SAAT
HAVA DURUMU
Anlık
Yarın
32° 35° 21°
DÖVİZ-ALTIN
AlışSatış
Dolar4.83314.8525
Euro5.66745.6901
ALTIN FİYATLARI

KORUCUKLU MAİL

TELEVİZYON DERGİSİ
VİZYON FİLMLERİ
MEB E-OKUL GİRİŞİ
MALİYE E-BORDRO

ZİYARETÇİLERİMİZ